పూర్తి పేరు: అటల్ బిహారీ వాజపేయీ
పుట్టిన తేదీ: 25 డిసెంబర్ 1924
పుట్టిన ప్రాంతం: గ్వాలియర్, మధ్యప్రదేశ్
మరణం: 16 ఆగస్టు 2018 (వయసు 93)
పదవీ కాలం: భారత ప్రధాన మంత్రిగా 3 సార్లు (1996 – 13 రోజులు, 1998–1999, 1999–2004 పూర్తి ఐదేళ్లు)
బాల్యం & విద్య
తండ్రి కృష్ణ బిహారీ వాజపేయీ ఉపాధ్యాయుడు & కవి. తల్లి కృష్ణా దేవి గృహిణి.
గ్వాలియర్‌లోని విక్టోరియా కాలేజీ (ప్రస్తుత లక్ష్మీబాయి కాలేజీ)లో బి.ఏ., కాన్పూర్ డి.ఏ.వి. కాలేజీలో ఎం.ఏ. (రాజనీతిశాస్త్రం) పూర్తి చేశారు.
చిన్నప్పటి నుంచి ఆర్.ఎస్.ఎస్.లో చేరి స్వయంసేవకుడిగా పనిచేశారు.
రాజకీయ ప్రస్థానం
- 1951లో భారతీయ జనసంఘ్ (బీజేపీ ముందు రూపం) స్థాపనలో కీలక పాత్ర.
- 1957లో మొదటిసారి లోక్‌సభకు ఎన్నిక (బలరాంపూర్ నుంచి).
- 10 సార్లు లోక్‌సభ, 2 సార్లు రాజ్యసభ సభ్యుడు.
- 1977–79లో మొరార్జీ దేశాయి మంత్రివర్గంలో విదేశాంగ మంత్రిగా పనిచేశారు.
ప్రధాన మంత్రిగా మూడు పర్యాయాలు
మే 16 – జూన్ 1, 1996 → 13 రోజుల ప్రభుత్వం (అతి తక్కువ కాలం).
1998–1999 → 13 నెలలు.
1999–2004 → పూర్తి 5 ఏళ్లు (NDA ప్రభుత్వం).
ముఖ్యమైన కృషి & విజయాలు
- పోఖ్రాన్-2 అణు పరీక్షలు (1998) → భారత్ అణ్వస్త్ర దేశంగా గుర్తింపు.
- లాహోర్ బస్ యాత్ర (1999) → పాకిస్తాన్‌తో శాంతి ప్రయత్నం.
- గోల్డెన్ క్వాడ్రిలేటరల్ హైవే ప్రాజెక్ట్ (ఢిల్లీ-కోల్‌కతా-చెన్నై-ముంబై).
- ప్రధానమంత్రి గ్రామ సడక్ యోజన (PMGSY) → గ్రామీణ రోడ్ల విప్లవం.
- సర్వశిక్షా అభియాన్ → ప్రాథమిక విద్యా విస్తరణ.
- ఇండియా షైనింగ్ నినాదం (2004 ఎన్నికల్లో).
అవార్డులు
1992 → పద్మ విభూషణ్
2015 → భారతరత్న (భారత అత్యున్నత పురస్కారం)
రాజ్యాంగ నిర్మాత అంబేడ్కర్ జీవిత చరిత్ర
కవిత్వం & సాహిత్యం
- హిందీలో అద్భుతమైన కవి.
- ప్రసిద్ధ పుస్తకాలు: “మేరీ ఏకవన్ కవితాయేంగ్”, “కైద్ ఔర్ బంద్ కవితాయేంగ్”.
- ప్రసిద్ధ పంక్తులు:
- “అంధేరా చాహే కితనా ఘనా హో… సూరజ్ కీ ఏక్ కిరణ్ హి కాఫీ హై!”
- “మౌత్ సే తో సభీ ఏక్ దిన్ మిలేంగే… లేకిన్ జీవన్ సే మిల్నే వాలే బహుత్ కమ్ హోతే హైం!”
వ్యక్తిగత జీవితం
వివాహం చేసుకోలేదు (బ్రహిరంగంగా బ్రహ్మచారి).
దత్తత కుమార్తె నమితా భట్టాచార్యతో కలిసి జీవించారు.
మరణం
- 2018 ఆగస్టు 16న ఢిల్లీ AIIMSలో తుదిశ్వాస విడిచారు.
- దేశవ్యాప్తంగా 7 రోజుల జాతీయ సంతాపం ప్రకటించారు.
ఆయన సొంత మాటల్లో
“సర్కారేంగే ఆతీ హైం, జాతీ హైం… దేశ్ రహనా చాహియే!”
అటల్ జీ ఒక గొప్ప రాజనీతిజ్ఞుడు మాత్రమే కాదు… హిందీ కవి, దార్శనికుడు, దేశభక్తుడు, మానవతావాది. ఆయన లేని లోటు ఇప్పటికీ భరతీయ రాజకీయాల్లో ఉంది.