గుండె మన శరీరంలో అత్యంత ముఖ్యమైన అవయవాల్లో ఒకటి. గుండె సక్రమంగా పనిచేస్తేనే శరీరంలోని అన్ని భాగాలకు రక్తం, ఆక్సిజన్‌ సరిగ్గా అందుతుంది. అయితే గుండెకు సంబంధించిన సమస్యలు ప్రారంభ దశలో ఎప్పుడూ స్పష్టమైన లక్షణాలను చూపించకపోవచ్చు. అందుకే రోజువారీ జీవితంలో కొన్ని సాధారణ విషయాలను గమనించడం ద్వారా గుండె ఆరోగ్యంపై ప్రాథమిక అవగాహన పొందవచ్చు. అయితే ఇవి వైద్య పరీక్షలకు ప్రత్యామ్నాయం కావు. ముఖ్యంగా ఛాతీ నొప్పి, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, తీవ్రమైన అలసట వంటి లక్షణాలు ఉంటే వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించాలి.
- కొద్దిదూరం నడిచినప్పుడు శ్వాస ఎలా ఉంది? :
రోజువారీగా కొద్దిదూరం నడవడం, మెట్లు ఎక్కడం వంటి సాధారణ కార్యకలాపాల సమయంలో శ్వాస తీసుకోవడంలో తీవ్ర ఇబ్బంది కలుగుతోందా అనేది గమనించాలి. సాధారణ శారీరక శ్రమకే ఊపిరి అందకపోవడం, గతంలో కంటే త్వరగా అలసిపోవడం వంటి మార్పులు కనిపిస్తే నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు.
కారణం ఏంటి? :
గుండె శరీరానికి అవసరమైన రక్తాన్ని సమర్థంగా పంపించలేకపోతే శారీరక శ్రమ సమయంలో శరీరానికి ఆక్సిజన్‌ సరఫరా తగినంతగా జరగకపోవచ్చు. దాంతో శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది లేదా త్వరగా అలసిపోవడం కనిపించవచ్చు. అయితే ఇలాంటి లక్షణాలకు ఊపిరితిత్తుల సమస్యలు, రక్తహీనత వంటి ఇతర కారణాలు కూడా ఉండొచ్చు.
- మెట్లు ఎక్కినప్పుడు ఛాతీలో అసౌకర్యం ఉందా? :
మెట్లు ఎక్కేటప్పుడు లేదా వేగంగా నడిచేటప్పుడు ఛాతీలో నొప్పి, బిగుతుగా అనిపించడం, ఒత్తిడి లేదా అసౌకర్యం కలుగుతుందా గమనించాలి. ముఖ్యంగా ఈ సమస్య పదేపదే వస్తుంటే వైద్యుల సలహా తీసుకోవాలి.
కారణం ఏంటి? :
శారీరక శ్రమ సమయంలో గుండెకు ఎక్కువ ఆక్సిజన్‌ అవసరమవుతుంది. గుండెకు రక్తాన్ని అందించే రక్తనాళాల్లో సమస్య ఉంటే ఛాతీలో నొప్పి లేదా బిగుతు వంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు. అయితే ఛాతీ నొప్పికి అనేక ఇతర కారణాలు కూడా ఉంటాయి.
- విశ్రాంతిలో గుండె వేగాన్ని గమనించండి :
కాసేపు ప్రశాంతంగా కూర్చున్న తర్వాత గుండె చప్పుడు చాలా వేగంగా లేదా అసాధారణంగా అనిపిస్తుందా గమనించవచ్చు. పల్స్‌ను కొలిచే స్మార్ట్‌వాచ్‌లు, ఫిట్‌నెస్‌ బ్యాండ్లు లేదా ఇతర పరికరాలతో హార్ట్‌రేట్‌ను పరిశీలించవచ్చు.
కారణం ఏంటి? :
గుండె స్పందన వేగం వయసు, శారీరక స్థితి, వ్యాయామం, ఒత్తిడి, మందులు, కెఫైన్‌ వంటి అనేక అంశాలపై ఆధారపడి మారుతుంది. అందువల్ల ఒక్కసారి హార్ట్‌రేట్‌ ఎక్కువగా కనిపించిందని గుండె సమస్య ఉందని నిర్ధారించుకోకూడదు. తరచూ అసాధారణంగా గుండె కొట్టుకోవడం, దడ లేదా తల తిరగడం ఉంటే వైద్య పరీక్షలు అవసరం.
- రక్తపోటును ఎప్పటికప్పుడు చెక్‌ చేసుకోండి :
అధిక రక్తపోటును చాలామంది “సైలెంట్‌ కిల్లర్‌”గా పిలుస్తారు. ఎందుకంటే చాలాసార్లు ఎలాంటి స్పష్టమైన లక్షణాలు లేకుండానే రక్తపోటు ఎక్కువగా ఉండవచ్చు. అందుకే ఇంట్లో లేదా వైద్య కేంద్రంలో క్రమం తప్పకుండా బీపీని పరీక్షించుకోవడం ఉపయోగకరం.
కారణం ఏంటి? :
ఎక్కువకాలం నియంత్రణలో లేని అధిక రక్తపోటు గుండెపై అదనపు ఒత్తిడిని పెంచుతుంది. దీనివల్ల గుండె జబ్బులు, స్ట్రోక్‌ వంటి సమస్యల ప్రమాదం పెరగవచ్చు. ఒకసారి వచ్చిన బీపీ రీడింగ్‌ ఆధారంగా నిర్ణయం తీసుకోకుండా, వైద్యుల సూచన మేరకు పర్యవేక్షించడం మంచిది.
- రోజువారీ పనులు చేయగల సామర్థ్యంలో మార్పు ఉందా? :
ఇంతకుముందు సులభంగా చేసిన పనులు ఇప్పుడు చేయడానికి ఎక్కువ సమయం పడుతున్నాయా? చిన్నపాటి పనులకే తీవ్రమైన అలసట, బలహీనత లేదా ఊపిరి తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది కలుగుతోందా? ఇలాంటి మార్పులను గమనించడం కూడా ముఖ్యం.
కారణం ఏంటి? :
గుండె శరీరానికి తగినంత రక్తాన్ని పంపించలేకపోతే శారీరక శ్రమ సమయంలో అలసట వంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు. అయితే నిద్రలేమి, ఒత్తిడి, రక్తహీనత, థైరాయిడ్‌ సమస్యలు, ఇతర అనారోగ్య పరిస్థితులు కూడా ఇలాంటి లక్షణాలకు కారణం కావచ్చు.
ఈ లక్షణాలు ఉంటే వెంటనే జాగ్రత్త :
ఛాతీలో తీవ్రమైన లేదా నిరంతర నొప్పి, శ్వాస తీసుకోవడంలో తీవ్రమైన ఇబ్బంది, అకస్మాత్తుగా చెమటలు పట్టడం, మూర్ఛ, తీవ్రమైన బలహీనత లేదా నొప్పి చేతి, భుజం, దవడ లేదా వీపు వైపు వ్యాపించడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే అత్యవసర వైద్య సహాయం తీసుకోవాలి.
పై 5 విషయాలను గమనించడం ద్వారా గుండె ఆరోగ్యంపై ఒక ప్రాథమిక అంచనా పొందవచ్చు. కానీ గుండె పూర్తిగా ఆరోగ్యంగా ఉందో లేదో తెలుసుకోవడానికి వైద్యుల పరీక్షలు, రక్తపోటు, కొలెస్ట్రాల్‌, బ్లడ్‌ షుగర్‌ వంటి పరీక్షలు, అవసరాన్ని బట్టి ECG లేదా ఇతర పరీక్షలు చేయాల్సి ఉంటుంది. ముఖ్యంగా కుటుంబంలో గుండె జబ్బుల చరిత్ర ఉన్నవారు, మధుమేహం, అధిక రక్తపోటు, అధిక కొలెస్ట్రాల్‌ ఉన్నవారు క్రమం తప్పకుండా వైద్యులను సంప్రదించడం మంచిది.